تاریخ انتشار:۰۹ فروردین ۱۳۹۵در ۱۰:۵۶ ق.ظ کد خبر:4412

حامد اکبری گندمانی

دموکراسی و انتخابات

با قبول اینکه تعدد اندیشه، عنصر وجودی یک جامعه است باید پذیرفت که اتفاق آراء عموم مردم، اصولا ممکن نیست. بدین ترتیب دموکراسی پذیرای اقتدار حکومتی است که از طریق انتخابات آزاد مردمی، رأی اکثریت را بدست آورده است. وانگهی، دموکراسی ارائه کننده نمایندگانی است ...

با قبول اینکه تعدد اندیشه، عنصر وجودی یک جامعه است باید پذیرفت که اتفاق آراء عموم مردم، اصولا ممکن نیست. بدین ترتیب دموکراسی پذیرای اقتدار حکومتی است که از طریق انتخابات آزاد مردمی، رأی اکثریت را بدست آورده است. وانگهی، دموکراسی ارائه کننده نمایندگانی است که از طرف مردم، جامعه را اداره می کنند.
حکومت های مردمی با ابتکار عمل و مشارکت مستقیم یا با واسطه مردم در اداره امور جامعه ای است که در آن زندگی می کنند، این شیوه تحت عنوان« دموکراسی» شناخته می شود. دموکراسی لفظی است یونانی و از دو کلمه دموس( مردم) و کروتوس( حکومت کردن) تشکیل شده است که ترکیب و معنای دقیق آن، حکومت بر مردم بوسیله مردم است. به عبارت بهتر، دموکراسی به معنای اعمال قدرت به وسیله جامعه می باشد. از نظر مونتسکیو_  نویسنده کتاب روح القوانین_ دموکراسی زمانی است که مردم شخصا حاکمیت و قدرت را در دست داشته باشند. براین اساس، دموکراسی نه تنها بر پایه( قدرت حاکم مردم) استوار است بلکه پایه های آغازین آن سه اصل آزادی، برابری و اکثریت نیز می باشد که از این بابت، با دموکراسی نوین نیز هماهنگ می باشد.
یکی از اصول بنیادین دموکراسی، همگانی بودن مشارکت مردم است. این مهم، تحت عنوان حق حاکمیت مردم در تعیین سرنوشت خود، یکی از پایه های اساسی( اصل ملیت همراه با اندیشه دموکراسی) در حقوق بین الملل به شمار می رود بدین معنا که مردم هر کشور دارای حق انتخاب آزادانه نظام سیاسی و تدوین قانون اساسی برای خود می باشند.  بند۸اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به این موضوع تحت عنوان مشارکت عامه مردم در تعیین سرنوشت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خویش اشاره می کند.  علاوه براین بند۱ ماده۲۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر اعلام میدارد:« هرکس حق دارد که در اداره امور کشور خود، خواه مستقیما و خواه با وساطت نمایندگانی که آزادانه انتخاب شده اند، شرکت جوید». بند الف ماده۲۵میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی نیز مقرر میدارد:« هر شهروند این امکان را خواهد داشت که بدون هیچگونه تبعیضات و محدودیت های غیر معقول، در اداره امور عمومی، بالمباشره یا بواسطه نمایندگانی که آزادانه انتخاب شده اند، شرکت نماید».
در نظریات مربوط به منشأ حاکمیت، بین حاکمیت ملی و حاکمیت مردم این تفاوت وجود دارد که، در حاکمیت مردم، هر یک از افراد حق تعیین سرنوشت فردی و اجتماعی خویش را دارند( دموکراسی مستقیم) در حالیکه در حاکمیت ملی قدرت یکپارچه و متحد مجموعه افراد از طریق نمایندگی( دموکراسی غیرمستقیم) بر سرنوشت افراد فعلیت می یابد. در این خصوص، قسمتی از اصل۵۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مقرر میدارد:« هم او( خداوند) انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته  است» که مبین حاکمیت مردم و دموکراسی مستقیم است‌ و در قسمتی دیگر، بیان میکند که: « ملت این حق خدادادی را از طرقی که در اصول بعد می آید، اعمال می کند» که این امر نشان دهنده قبول حاکمیت ملی و دموکراسی غیر مستقیم است. در اصل مذکور، حاکمیت ملی و مردمی بدین ترتیب تضمین شده است که:
« هیچکس نمیتواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع خود یا گروهی خاص قرار دهد». به عبارت روشن تر:
اولا: حاکمیت مردم موهبت الهی است که هیچکس حق سلب آن را ندارد.
ثانیا: هیچکس حق انتقال حاکمیت مردم را به فرد یا گروه خاص ندارد فلذا، کلیه افرادی که مدیریت سیاسی جامعه را بر عهده دارند تنها از طریق انتخابات مشروعیت در اعمال قدرت از طرف مردم را خواهند داشت.

از مؤلفه‌های مهم دموکراسی انتخابات است و با فقدان این امر اساسا دموکراسی منتفی است.
وجود فرایندهای رأی دهی و انتخاب افراد جهت مناصب مختلف از عالی ترین منصب اجرایی تا معتمدان محلی، یکی از شاخصه های مهم یک نظام دموکراتیک است‌. در حقیقت، انتخابات یکی از مؤثرترین سازوکارهای موجود جهت تسهیل گردش قدرت، راهبری جامعه توسط افرادی که با اقبال بیشتر جامعه روبرو هستند، حذف امکان استبداد و دیکتاتوری و همچنین ارتقای حس تعیین سرنوشت در جامعه است‌.

اخبار مرتبط


ارسال نظر

Go to TOP